فریمورکها، کامپوننتها و ابزارهای محبوب من در دلفی
در طول سالها کار با دلفی، ابزارها و فریمورکهای مختلفی را تجربه کردهام. برخی از آنها آنقدر در پروژههایم مفید بودند که تبدیل به بخش جداییناپذیر از روند کاری من شدند. در این مقاله میخواهم فریمورکها، کامپوننتها و ابزارهایی را معرفی کنم که در سه سال اخیر بیشترین استفاده را در پروژههایم داشتهاند.
RESTRequest4Delphi
یکی از ابزارهایی که واقعاً جای خودش را در پروژههای من باز کرده، RESTRequest4Delphi است. این کتابخانه یک API قدرتمند برای کار با سرویسهای REST است که میتواند با هر زبان یا پلتفرمی ارتباط برقرار کند. هدف اصلی آن، ساده و مینیمال کردن فرآیند ارسال و دریافت داده از APIهاست، بدون پیچیدگی اضافه و در عین حال با حفظ انعطاف بالا.
RESTRequest4Delphi از چهار موتور مختلف برای اجرای درخواستها پشتیبانی میکند: Synapse، ICS Overbyte، Indy و NetHTTP. این یعنی شما میتوانید بسته به نیاز پروژه یا سلیقهتان، موتور دلخواه را انتخاب کنید. این فریمورک توسط Vinicius Sanchez توسعه داده شده و به صورت کاملاً رایگان در دسترس است. در سه سال گذشته، تقریباً در ۹۰٪ از پروژههای خودم از این کتابخانه استفاده کردهام، چون هم سبک است، هم پایدار، و هم خیلی سریع میتوان با آن یک REST Client حرفهای ساخت.
Horse
یکی از فریمورکهای محبوب من برای توسعهی سرویسهای وب در دلفی، Horse است. این فریمورک با الهام از Express.js ساخته شده و هدفش فراهمکردن روشی ساده، سریع و مینیمالیستی برای ساخت API و اپلیکیشنهای وب است. Horse را میتوانید هم در Delphi و هم در Lazarus استفاده کنید و خوشبختانه رایگان و متنباز است.
من معمولاً برای نوشتن APIهای اصلی پروژههایم از Horse استفاده میکنم. هرچند از نظر سرعت ممکن است در سطح پایینتر از DataSnap باشد، اما در عمل تفاوت زیادی احساس نمیشود و در عوض، سادگی و راحتی پیادهسازی آن واقعاً ارزشمند است. در سه سال گذشته، در حدود ۹۰٪ از پروژههایم از Horse استفاده کردهام، و به جرأت میتوانم بگویم برای توسعهی سریع و پایدار سرویسهای REST در دلفی، یکی از بهترین گزینههاست.
FireDAC
FireDAC یکی از کامپوننتهای استاندارد و قدرتمند دلفی برای ارتباط با پایگاه داده است. تقریباً در تمام پروژههای دیتابیسی من طی سه سال گذشته، این کامپوننت حضور دائمی داشته است. اگر بخواهم روند استفادهام از کامپوننتهای دیتابیس را مرور کنم، در ابتدا با BDE شروع کردم. اما پس از چند تجربه ناخوشایند از دست دادن اطلاعات، به سراغ ADO رفتم. بعد از مدتی هم به صورت همزمان از ADO و UniDAC استفاده میکردم، تا اینکه در نهایت، به طور کامل روی FireDAC متمرکز شدم.
FireDAC سرعت بالا، پایداری عالی و پشتیبانی گستردهای از انواع دیتابیسها مانند SQLite، MySQL، MSSQL، PostgreSQL دارد. همچنین امکانات پیشرفتهای مثل Connection Pooling، Cached Updates و LiveBindings آن را به گزینهای حرفهای برای پروژههای مدرن دلفی تبدیل کرده است.
Kastri
Kastri یک کتابخانهی Cross-Platform برای دلفی است که توسط Dave Nottage توسعه داده شده است. من از این کتابخانه در تمام پروژههای موبایل خود استفاده کردهام و میتوانم بگویم که در هر اپلیکیشن موبایلی که طی این چند سال نوشتهام، حتماً بخشی از Kastri حضور داشته است.
Kastri امکانات متنوعی برای دسترسی به APIهای بومی اندروید و iOS فراهم میکند و بسیاری از قابلیتهایی را که بهصورت پیشفرض در دلفی وجود ندارند، در اختیار برنامهنویس قرار میدهد. یکی از دلایل اصلی محبوبیت این کتابخانه برای من، توجه ویژه و پشتیبانی دائمی Dave Nottage است. او به شکل خستگیناپذیر روی بهبود کتابخانه، رفع مشکلات و پاسخ به درخواستهای توسعهدهندگان کار میکند. به همین دلیل، Kastri برای من تبدیل به یکی از ابزارهای ضروری در توسعهی موبایل با دلفی شده است.
Boss
درست است که Boss نقشی مستقیم در برنامهنویسی ندارد، اما در پشتصحنه یکی از ابزارهای حیاتی من برای مدیریت پکیجها در دلفی است. Boss در واقع یک Package Manager برای Delphi است، درست شبیه npm در دنیای جاوااسکریپت یا pip در پایتون. با کمک آن میتوان کتابخانهها و وابستگیهای پروژه را بهسادگی نصب، بهروزرسانی و مدیریت کرد.
من معمولاً در پروژههایی که رابط کاربری ندارند و از کتابخانههای سنگین دلفی استفاده نمیکنند، از Boss برای مدیریت پکیجها استفاده میکنم. بهویژه هنگام ساخت APIها، همیشه Boss بخشی از جریان کار من است و واقعاً کار را سریعتر و تمیزتر میکند.
TFrameStand
TFrameStand (و همچنین TFormStand) توسط Andrea Magni توسعه داده شدهاند و انصافاً کار با فریمها را در پروژههای FMX بسیار راحتتر میکنند. من این کامپوننت را در چندین پروژه استفاده کردهام و در ابتدا از عملکرد و ایدهی پشت آن واقعاً راضی بودم.
با این حال، بعد از مدتی تصمیم گرفتم استفاده از آن را در پروژههای دسکتاپ متوقف کنم و فقط در پروژههای موبایل به کار ببرم. در نهایت، مدتهاست که دیگر از آن استفاده نمیکنم. یکی از دلایل اصلی این تصمیم، پشتیبانی ضعیف و نبود مستندات کافی بود. یادگیری آن بیشتر با دیدن مثالها ممکن است، چون بسیاری از ریزهکاریهایش مستند نشدهاند. با این وجود، هنوز هم TFrameStand برای من یک ابزار محبوب و خاطرهانگیز است و اگر روزی توسعهی فعالی پیدا کند، حتماً دوباره از آن استفاده خواهم کرد.
DelphiFavorite
شاید DelphiFavorite مستقیماً در برنامهنویسی نقشی نداشته باشد، اما در طول روز بارها از آن استفاده میکنم. این ابزار در واقع یک Add-in برای IDE دلفی است که به من امکان میدهد لیستی دلخواه از پروژهها و فایلهایم را مدیریت کنم — چیزی شبیه به Favorites استاندارد دلفی، اما با امکانات بسیار بیشتر.
یکی از ویژگیهای مورد علاقهام در DelphiFavorite این است که میتوانم مجموعهای از فایلها را در قالب دستهبندیهای مجزا سازماندهی کنم و ترتیب نمایش آنها را بر اساس اولویت شخصی تغییر بدهم. این افزونه ساده ولی کاربردی، واقعاً به من کمک کرده تا بین دهها پروژه و فایل روزمرهام نظم و سرعت بیشتری داشته باشم.
mORMot
mORMot یک جعبهابزار متنباز و قدرتمند برای Delphi و Free Pascal است که بر پایهی مفاهیم RESTful، ORM، SOA و MVC طراحی شده است. این فریمورک توسط Arnaud Bouchez توسعه داده شده و مجموعهای کامل از ابزارها برای ساخت برنامههای مدرن سمت سرور و کلاینت را در اختیار توسعهدهنده قرار میدهد.
نسخهی 1.8 آن از پایداری خوبی برخوردار است و مستندات نسبتاً کاملی نیز برایش وجود دارد. با این حال، بیشتر توصیهها به استفاده از نسخهی 2 اشاره دارند؛ نسخهای قدرتمندتر اما با فقدان مستندات رسمی که یادگیری آن را دشوار میکند. البته، انجمن کاربری آن در اینترنت بسیار فعال و پشتیبان است.
به دلایل مختلف از جمله وابستگی پیشفرض به SQLite و پیچیدگی در پیادهسازی JWT، تاکنون از mORMot در هیچ پروژهی تجاری استفاده نکردهام و فقط چند پروژهی آزمایشی با آن انجام دادهام. با این حال، هنوز هم mORMot در فهرست ابزارهای محبوب من قرار دارد، چون از سرعت، معماری و قدرت بینظیر آن لذت میبرم و امیدوارم روزی بتوانم آن را بهصورت اصولی یاد بگیرم و در پروژههای واقعی به کار ببرم.
و اما ابزارهایی که در لیست من نیستند
شاید بپرسید پس TMS کجاست؟ درست میگویید، تقریباً همهی برنامهنویسهای دلفی نام TMS را شنیدهاند. این مجموعه تعداد بسیار زیادی کامپوننت و ابزار کاربردی دارد، اما واقعیت این است که تا امروز در هیچ پروژهای از آن استفاده نکردهام، بنابراین در لیست من جایی ندارد.
همچنین مجموعهی معروف DevExpress هم با اینکه کامپوننتهای فوقالعادهای برای VCL ارائه میدهد، هنوز در پروژهای از آن استفاده نکردهام. از طرف دیگر، میتوانستم FastReport را در این فهرست قرار دهم؛ ابزاری قدرتمند برای طراحی و ساخت گزارشها که همیشه عملکرد عالی دارد. اما از آنجا که در کمتر از ۱۰٪ پروژههایم از آن استفاده میکنم و در سالهای اخیر تمرکز من بیشتر بر روی نوشتن API و توسعهی اپلیکیشنهای موبایل بوده است، سهم استفادهاش در کارهای من بسیار کم شده.