Eski Delphi Uygulamalarının Bakımı ve Modernizasyonu

İşletmenizin önemli bir bölümünü yöneten bir Delphi uygulamanız var. Bu uygulama 1998 ile 2012 yılları arasında yazılmış, geliştiren kişi artık ekibinizde değil ve aldığınız her teklif, şirketinizin ayırmak istediğinden daha yüksek maliyetli bir yeniden yazım öneriyor. Ben farklı bir yaklaşım sunuyorum: Mevcut kod tabanını devralıyor, desteklenen bir Delphi sürümünde derlenebilir hâle getiriyor ve aşamalı olarak, her aşaması ayrı ayrı kullanıma alınabilecek şekilde modernize ediyorum.

Bu hizmet neleri kapsıyor?

Derleyici ve RTL geçişi

Delphi 7 / 2007 / 2009 / XE dönemindeki derleyicilerden Delphi 11 veya 12'ye geçiş. Asıl zaman alan işler genellikle IDE'nin kendisiyle ilgili değildir:

  • Delphi 2009 ile gelen ANSI'den Unicode'a geçiş. Bu sürümle birlikte her string artık UnicodeString oldu. Bayt uzunluğunun önemli olduğu yerlerde Length() kullanımı hatalı sonuçlar üretmeye başladı ve ikili veri tamponları üzerinde yapılan PChar dönüşümleri fark edilmeden veri bozulmasına neden olabildi. Bu sorunları doğru şekilde çözmek, tüm kod tabanında metin ile ikili veriyi birbirinden ayırmayı gerektirir. Bunun için RawByteString, TBytes ve AnsiString doğru yerlerde kullanılmalıdır.
  • Win32'den Win64'e geçiş: İşaretçi boyutuna bağlı tamsayı türlerinin düzeltilmesi, C yapıları ve cihaz SDK başlıklarıyla kullanılan packed record hizalamasının kontrol edilmesi, satır içi Assembly kodlarının Pascal ile yeniden yazılması ve yalnızca 32 bit sürümü bulunan COM bağımlılıklarının süreç dışı bir ara katman veya alternatif bir çözümle değiştirilmesi.
  • Farklı sürümler arasında RTL ve VCL davranış değişiklikleri. TStringList ayırıcı ve sıralama davranışları, FormatSettings yapısının thread-local hâle gelmesi, Stream ve Encoding varsayılanlarının değişmesi ve Exception sınıflarındaki farklılıklar bunlara örnektir. Bu tür değişiklikler derleme hatası vermeden üretim ortamında yanlış sonuçlara yol açabilir.

Veri erişim katmanının modernizasyonu

  • Mevcut Dataset davranışlarını koruyarak BDE'den FireDAC'e; ayrıca dbExpress / ADO / ODBC'den FireDAC'e geçiş. Böylece kullanıcı arayüzünün aynı aşamada yeniden yazılması gerekmez.
  • Elle SQL metni birleştirme yönteminin parametreli sorgularla değiştirilmesi. Bu işlem çoğu zaman SQL Injection kaynaklı güvenlik açıklarını da ortadan kaldırır.
  • Sekiz saat boyunca tek bir veritabanı bağlantısının açık kalacağı varsayımıyla yazılmış uzun süre çalışan masaüstü uygulamalarında bağlantı yaşam döngüsünün, Connection Pooling ve Transaction kapsamlarının düzenlenmesi.
  • Geçici veritabanı hataları için Retry ve Backoff mekanizmalarının uygulanması. SQL Server'ın Recovery veya geçiş durumunda olması, eski bağlantıların FireDAC Pool içerisinde kalmasına neden olan Failover senaryoları ve operatöre hemen gösterilmek yerine yeniden denenmesi gereken Login Timeout hataları buna dahildir.

Artık desteklenmeyen üçüncü taraf bileşenler

Eski Delphi projelerinin neredeyse tamamı, üreticisi artık faaliyet göstermeyen, kaynak kodu elinizde bulunmayan veya hiçbir zaman 64 bit sürümü yayımlanmamış en az bir bileşen setine bağımlıdır. Maliyet sırasına göre değerlendirdiğim seçenekler şunlardır: Bakımı hâlâ devam eden bir sürüm veya fork bulmak, ince bir Adapter Unit arkasında desteklenen eşdeğer bir bileşen kullanmak ya da uygulamanızın gerçekten kullandığı işlevleri yeniden geliştirmek. Karar, kod tabanının bileşen API'sinin ne kadarını kullandığına dayanır. Bu, kişisel bir görüş değil, ölçülebilir bir değerdir.

Build, sürüm kontrolü ve tekrarlanabilir derleme

  • Yalnızca kullanım ömrünü tamamlamış tek bir bilgisayarda derlenebilen bir projeyi, temiz bir Repository kopyasından da derlenebilir hâle getirmek.
  • Form değişikliklerinin sürüm kontrolü Diff'lerinde incelenebilmesi için Binary DFM dosyalarını metin formatına dönüştürmek.
  • Uygulamanın derlenmesini bir geliştiricinin F9 tuşuna basmasına bağımlı olmaktan çıkarmak için MSBuild ve komut satırı derlemelerini yapılandırmak.
  • Yıllar içinde birikmiş Library Path, Package sürümü ve Unit isim çakışmalarını düzenlemek.

Adım adım mimari modernizasyon

Hedef yalnızca uygulamayı çalışır durumda tutmanın ötesine geçtiğinde: İş mantığını Event Handler'larından çıkarıp test edilebilir bağımsız Unit'lere taşımak, masaüstü istemcisi ile veritabanı arasına bir servis katmanı koymak ve sistemin belirli bölümlerini REST veya SOA katmanının arkasına almak. Böylece mevcut uygulamaya dokunmadan yeni bir web veya mobil istemci geliştirilebilir. Bu, Object Pascal dünyasında Strangler Pattern yaklaşımının uygulanmasıdır. Eski istemci tüm süreç boyunca çalışmaya devam eder. Hedef mimari hakkında daha fazla bilgi için Delphi Backend Architecture sayfasına bakabilirsiniz.

Yazılım şirketleri için alt yüklenici desteği

Bu farklı ve oldukça yaygın bir iş birliği senaryosudur: Siz son kullanıcı değil, bir yazılım şirketisiniz. Bir şirket satın alımıyla devraldığınız, uzun süredir çalıştığınız bir müşterinizden gelen veya yalnızca başka hiçbir firma üstlenmek istemediği için kabul ettiğiniz bir Delphi projeniz var; ancak bu projede görev alabilecek bir Delphi ekibiniz bulunmuyor. Embarcadero ekosistemindeki iş ortakları da sıklıkla tam olarak bu durumla karşılaşıyor.

  • Müşteri ilişkisi sizde kalır. Müşterinizle doğrudan ilişki kurmak gibi bir beklentim yoktur. Bu konu sözleşmeyle de güvence altına alınabilir.
  • İş süreçlerinize uyum sağlarım. Repository, Branching modeli, Code Review süreci, görev takip sisteminiz ve Definition of Done kriterleriniz doğrultusunda çalışırım.
  • NDA kapsamında ve görünmez şekilde çalışabilirim. White-label teslimat bu tür iş birliklerinde olağandır. İsmimin veya katkımın belirtilmesini beklemem.
  • Kapasite veya proje bazlı çalışma. İster belirli bir teslimat tanımlayalım, ister Backlog'unuz üzerinde çalışmak için aylık belirli sayıda gün ayıralım. Hangisi fiyatlandırma ve sözleşme yapınıza uygunsa onu tercih edebiliriz.
  • İsterseniz bilgi aktarımını da resmi bir teslimat olarak tanımlarız. Bana göre bu iş birliğinin en sağlıklı sonucu, kendi mühendislerinizin de uygulamayı sürdürebilecek bilgiye sahip olmasıdır. Vazgeçilmez bir dış kaynağa dönüşmek yerine, bu hedefi en baştan kapsam içine almayı tercih ederim.

Eski bir Delphi projesinde çalışma yöntemim

  1. Önce Build. Kontrolüm altındaki bir bilgisayarda, Repository'nin temiz bir kopyasından proje derlenmeden başka hiçbir şey gerçek anlamda güvenilir değildir.
  2. Değiştirmeden önce mevcut davranışı belirlemek. Testlerin bulunmadığı projelerde, değiştirilmemesi gereken davranışları korumak için önce bir test altyapısı oluştururum. Bu genellikle veri veya dosya formatı sınırlarında yapılır.
  3. Her seferinde tek bir değişken. Önce derleyici sürümü, ardından veri erişim katmanı ve son olarak mimari. Aynı anda birden fazla alanı değiştirmek, kaynağı belirlenmesi zor hatalara yol açar.
  4. Aşamalı teslimat. Her aşama bağımsız olarak devreye alınabilir ve geri alınabilir olmalıdır. İş birliği ikinci aşamadan sonra sona erse bile kod tabanınız başlangıçtakinden daha iyi bir durumda kalmalıdır.

Size dürüstçe söyleyeceklerim

Bazı projeler modernize edilmemelidir. Artık işletmenin ihtiyaçlarıyla örtüşmeyen bir veritabanı şeması üzerinde çalışan 40.000 satırlık form kodundan oluşan bir uygulamanız varsa, modernizasyon maliyeti yeniden yazımdan daha yüksek olabilir. Böyle bir durumda bunu üç ay fatura kestikten sonra değil, ilk görüşmede söylerim. İnanmadığım bir işi üstlenmek yerine projeyi kaybetmeyi tercih ederim.

Bazen doğru çözüm, uygulamayı Object Pascal dışında başka bir dille yeniden yazmaktır. Delphi'nin bir sonraki projeniz için mutlaka doğru tercih olduğunu savunmuyorum. Bu karar, ortaya çıkacak yazılımı geliştirecek ve sürdürecek ekibin yetkinliklerine göre verilmelidir. İşe alım piyasası da mühendislik kararlarında gerçek bir etkendir. Söylediğim şey daha sınırlı ve daha pratiktir: Çalışan bir kod tabanını korumak ile değiştirmek arasındaki karar, bilinmeyen bir programlama dilinden duyulan rahatsızlığa değil, teknik kanıtlara dayanmalıdır. Pek çok Delphi uygulaması kötü kod nedeniyle değil, mevcut ekipte kodu okuyabilen kimse olmadığı için yeniden yazılıyor. Bu ise oldukça maliyetli bir gerekçedir. İlk çalışmanın amacı, elinizde gerçekte ne bulunduğunu ortaya koymaktır.

İş birliğine başlamak için yaygın senaryolar

  • “Hâlâ Delphi 2007 kullanıyoruz ve yeni dizüstü bilgisayarlarımız artık geliştirme araçlarını çalıştıramıyor.”
  • “Bir bağımlılığımız 32 bit desteğini bıraktığı için uygulamamızın 64 bit olması gerekiyor.”
  • “Uygulamayı geliştiren kişi emekli oldu. En azından kodu okuyabilecek birine ihtiyacımız var.”
  • “Masaüstü uygulamamızın ve yeni web istemcimizin aynı veriler üzerinde çalışmasını istiyoruz.”
  • “Uygulama çalışıyor ama Latin alfabesi dışındaki karakterleri bozuyor. Artık bu karakterlere ihtiyaç duyan müşterilerimiz var.”
  • “Bir Delphi projemiz var ancak ekibimizde Delphi geliştiricisi bulunmayan bir yazılım şirketiyiz.”

En sık karşılaştığım projeler kurumsal sistemler, ERP, insan kaynakları ve bordro, personel devam kontrolü, üretim ve lojistik alanlarındadır. Bunlar, 2000'li yıllarda yazılmış yazılımların hâlâ iş süreçlerinin kritik bir parçası olduğu alanlardır; çünkü mevcut sistemler çalışmaktadır ve onları değiştirmek hiçbir zaman alınmaya değer bir risk olmamıştır.

Ücretsiz 30 dakikalık teknik görüşme

Delphi sürümünüzü, kullandığınız veritabanını ve en sık karşılaştığınız iki veya üç sorunu hazırlayın. Genellikle 30 dakika içinde projenizin bir sürüm geçişine, kurtarma ve iyileştirmeye mi yoksa yeniden yazıma mı ihtiyaç duyduğunu belirlemek mümkündür. Benim için işin alınmasından daha önemli olan doğru cevabı vermektir; bu cevap benim projeyi üstlenmemem anlamına gelse bile.

Ücretsiz 30 Dakikalık Teknik Görüşme Ayırtın

Neyin bozuk olduğunu anlatın.

Satış görüşmesi değil. Sorunu siz anlatırsınız, ben çözebileceğim bir şey olup olmadığını ve kabaca neler gerektirdiğini söylerim. Uzmanlık alanımın dışındaysa bunu görüşmede açıkça söylerim.

Ücretsiz 30 dakikalık teknik görüşme ayarlayın